Tekne Orucu ve İrade Eğitimi

Anadolu’da eskiden Ramazan ayında oruç tutan yaşlılar veçocukların, zorlandıkları durumlarda mutfaklardaki büyük ekmek teknesininarkasına geçerek yemek yiyip, oruçlarına kaldıkları yerden devametmelerine “Tekne Orucu” deniliyor.

Günümüzde ise çocukların sahurdan öğleye kadar oruç tutmalarına deniliyor.

Ramazan ayının gelmesiyle birlikte evlerde tatlı birtelaş sardı. Çocuklar da bu telaştan etkileniyor ve oruç tutmak istiyorlar.Yaşları küçük olup da dayanamayacak durumda olan çocuklar için tekne orucu çokgüzel bir yöntem. Normalde sahurdan öğleye kadar tutulan bu oruçların başlamasaati değiştirilerek  öğle ezanıylabaşlayıp akşam iftara kadar tutulması hep birlikte iftar yapmak açısından dahaetkili olur. Eğer çocuğun gücü ona yetmiyorsa ikindi ezanından akşam ezanınakadar da tutabilir. Böylece çocukların  hem aile olma bilinci gelişir hem de iradesi.

Evet özellikle irade gelişimi açısından oruç tutmak sonderece önemli.  Acıktığında ya da canıyemek yemek istediğinde hazlarını ya da o anki ihtiyaçlarını ertelemeyi öğrenençocuğun iradesi gelişir ve iç disiplini artar. Çocuğun sonraki yaşamı açısındanirade eğitimi son derece önemlidir. Bu konuda yapılmış bir deney var.

Colombia Üniversitesi’nde Walter Mischel tarafından 1970yılında uygulanan “Marshmallow Testi” diğer adıyla “Zevki Erteleme BecerisiTesti” 40 yıldır 4-6 yaşları arasındaki anaokulu çağındaki çocuklarınınkendilerini kontrol etme ve duygularını yönetme becerilerini ölçmek için  kullanılıyor.

Bu test şu şekilde uygulanıyor. Deneyi yapacak kişi önceçocukla bir odada bulunuyor. Çocuk için oldukça baştan çıkarıcı olan birçikolatayı çocuğun önüne koyuyor. Çikolatanın yanında bir de zil bulunuyor. Veşöyle deniliyor. Şimdi burada bir çikolata var. Benim dışarıda biraz işim vareğer ben gidip dönene kadar beklersen sana bir çikolata daha vereceğim. Amabeni beklemeden bunu yersen sadece 1 çikolata alacaksın. Ve zili çalıp banahaber vereceksin. Ama eğer benim dönüşümü beklersen sana 1 çikolata dahavereceğim. Deneyi gerçekleştiren kişi daha sonra sınıftan çıkıp dışarıdaçocuğun davranışlarını gözlemliyor. Çocuk çikolatayı yemek isterse zili çalıpuygulayıcıya haber veriyor ve uygulayan kişi odaya dönüyor ve çocuğa sadece 1çikolata veriyor.

Peki, çocuk odada bu çekici çikolata ile baş başa kaldığısırada neler oluyor dersiniz? Deneyi yapan kişi daha odadan çıkmadan çikolatayımideye indirenler mi ararsınız, yoksa kendini tutup söz verilen ikinciyikazanmak için odada dikkatini dağıtmak üzere gezinen, koşan, şarkı söyleyençocukları mı? Bunların hepsini görmek mümkün. İşte bu sırada deneyi yapankişinin odaya geri dönmesini bekleyen sabırlı çocuklarla, onun gelmesinibekleyemeyip çikolatayı yiyen çocuklar arasında farka bakılıyor.

Zevki Erteleme Testi ile aslında iki önemli şeygözlemleniyor. Bunlardan birincisi kendini kontrol edebilme becerisi diğeri isebekleyebilmenin onun için ne kadar uygulanabilir bir şey olduğu. Yani çocuğunkendini kontrol etme becerisi ölçülüyor.

Peki ya bu çocuklar büyüdüğünde ne oluyor? Bu araştırmayakatılan çocuklara daha sonraki yıllarda zevki erteleyebilenler ve erteleyemeyenler arasındaki akademik açıdanbaşarı durumuna bakılıyor. Sonuçlar oldukça çarpıcı. Bu testi geçen ve zevkierteleyebilen çocuklar erteleyemeyenlere göre akademik açıdan çok daha  başarılı .  Madde-alkol bağımlılık riskleri daha az veebeveynlerinin raporlarına göre sosyal becerileri çok daha  iyi. Oldukça şaşırtıcı değil mi?

İşte oruç da çocuklarımıza  tam da bunu sağlıyor. Kendini kontroledebilmeyi, iç disiplini sağlayabilmeyi..

Çocuklarımıza bazen merhamet ettiğimizi düşünerek oruçgibi ciddi bir irade eğitiminden mahrum bırakabiliyoruz. Ama aslında onlarazarar verdiğimizin farkında olmuyoruz. Tekne orucu, iç disiplini ve iradeeğitimini sağlamak için çok güzel bir fırsat. Anadolu geleneğinden gelen bugüzel eğitimi çocuklarımıza uygulamalıyız. Böylece hem kültürümüzündevamlılığını sağlar hem de iradeli çocuklar yetiştiririz..

Hayırlı ramazanlar..