Baharı Olmayan Kış

Toplum içinde ki davranışlarımızı içinde yaşadığımıztoplumun bizi nasıl tanımladığı –önemli oranda- belirler. Toplumda akil insanolarak tanınan birinin aşikar olarak gayri ahlaki bir davranış sergilemesizordur. Çok kötü biri olarak tanınan birinin, iyilik yapması veya ahlak dersivermesi beklenemez. Bunun iki nedeni vardır birincisi, çevremizde ki insanlarınbizden bekledikleri davranışın tersini sergilemek, akıntıya karşı yüzmek gibidir.İkincisi ise tanındığımız/ tanımlandığımız gibi inanır ve inandığımız gibidavranırız.

Yaşlılara olumsuz bakış açısı genelde “ ununuelemiş, eleğini asmış”, “nekarışıyorsun otur tesbihini çek”, “Azrail’e ayak diriyor” vb şeklindedir. Bu bakış açılarına birde üretkenlikten çıkma nedeniyle işe yaramama,birtakım sağlık sorunlarıyla başkalarına yük olma, ölüm korkusu gibi olumsuzdüşünceleri eklediğimizde yaşlılar hayattan zevk almazlar. Baharı olmayan birkış geçirme düşünceleriyle yaşam heyecanını yitirirler ve yaşam kaliteleridüşer.

Peki, Allah’ın “Rabbin,kendisinden başkasına asla ibadet etmemenizi, anaya-babaya iyi davranmanızıkesin olarak emretti. Eğer onlardan biri, ya da her ikisi senin yanındaihtiyarlık çağına ulaşırsa, sakın onlara “öf!” bile deme; onlarıazarlama; onlara tatlı ve güzel söz söyle” (isra23)  peygamberimizin “Bir genç, ihtiyar bir kimseye yaşındandolayı hürmet ederse, Allah da ona yaşlılığında hürmet edecek birini hazırlar.”“ Allah ın rızası ana- baba rızasında,öfkesi ise ana-babanın öfkesindedir.” Atalarımızın “Ulular köprü olsa üstüne basma” dediği yaşlılarımızla nasıliletişim kuralım ki onlar kendilerini huzurlu ve güvende hissetsin; onlardamutlu olsunlar bizde mutlu olalım.

Muhatap olduğumuz yaşlıyı tanımalıyız ve ilişkimizi onunkişilik özelliklerine ve kaybettiklerine göre(kulağı iyi duymuyor, gözü iyigörmüyor, bilişsel düzeyi zayıflamış vs) belirlemeliyiz. Kulağı iyi duymayanyaşlıya, tane tane konuşmalı anlamadığında kelimeleri ve cümleleribasitleştirerek rahatsız olmadan yada rahatsızlığımızı mimiklerimizdegöstermeden tekrarlamalıyız. Gözü iyi görmeyen bir yaşlı ile konuşurken ışıkarkamızda olmamalı, görmediklerini sesli olarak biz tasvir etmeliyiz, gözlükkullanıyorsa gözlüğünü temizlemeliyiz. Bilişsel düzeyinde zayıflama olanyaşlılarımıza beden dili de kullanılarak şefkatimizi göstermeli basit kısacümleler kurmalı gerekirse defalarca tekrarlamalıyız. Her çocuğun kendine özelolması gibi her yaşlıda kendine özeldir.

Genel itibariyle yaşlılarda iletişimin olmazsa olmazışunlardır: Allah “ Kime uzun ömürverirsek, onu yaratılış itibariyle tersine çeviririz.(Yasin 68)” diyor.Nasıl ki çocukların zihinsel, duygusal , kas ve kemik gelişimi için bir takımsorumluluklar verilmesi gerekiyorsa; yaşlılarında kendilerini işe yaramazhissetmemeleri için onlardan yardım istenmeli , zayıflayan kas ve kemiklerininiflas etmemesi için bir takım aktivitelere katılmaları sağlanmalıdır. Nasıl kiçocukları hayata alıştırmak aidiyet duygularını güçlendirmek sorumlulukduygularını artırmak için bazı konularda fikirlerini alıyorsak; yaşlılarımızında kendilerini değerli hissetmeleri, yalnızlık duygusuna kapılmamaları içinişlerimizde onlarla istişare etmeliyiz. Nasıl ki çocuklara yetişkinlik dönemlerinde kendine güvenen bir bireyolmaları için saygı gösteriyorsak; yaşlılarımıza da saygı gösterelim kikendilerini güvende(güçlü) ve huzurlu hissetsinler.

Bakıma muhtaç olan yaşlılarla ilgili önemli hususlardanbiride; kendilerini ana ve babalarına bakmakla yükümlü hisseden çocuklarıtarafından dönüşümlü olarak bakılmalarıdır. Bir çocuk düşünün ana ve babasıayrılmış ve çocuğa ana ve baba dönüşümlü olarak bakıyorlar. Her biri çocuğunkendinde olduğu günleri sayıyor ve bir gün bile fazladan bakmadan diğerini arıyor‘’sıra sende’’ böyle büyüyen çocuk güven problemi yaşar ve bir takım davranışbozuklukları ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu şekilde bakımı yapılan yaşlıda daistenilmeme ve terk edilmişlik duyguları doğar. Bu yaşlı huzursuz olur vekendini güvende hissetmez. O nedenle mümkün olduğunca bakım yerinindeğiştirilmemesi yada en aza indirilmesi gerekir.

Yaşlandıkça insanın korkularından biride başkalarınasıkıntı vermek oluyor. Yaşlılarımıza varlıklarının bize sıkıntı vermediğinisözlü ve sözsüz iletişim yollarıyla göstermeliyiz. Yaşlılar kendilerini değerlihissetmek ister. Bumun için iş yapmak isterler. Parası varsa harcamak veyaptığı harcamanın takdir edilmesini ister. Naz yapar, çabuk alınır. Çocuk gibideğil mi? Evet aynen çocuk gibi Yukarıda ki ayette de bu bildirilirmiş. Amaçocukların istenilmeyen tahammülü zor davranışlarına anlayışla yaklaşma eşikseviyemiz ile yaşlıların benzeri davranışlarına anlayışla yaklaşma eşikseviyemiz farklı maalesef. Burada ki açığımızı öğrenme, nefsi terbiye etme, geleceğimizidüşünme  yoluyla kapatabiliriz.

Her yaşlıda kendi geleceğini gör. Yaşlılara hürmet etkiömrün bereketli olsun. Vesselam