ORUÇ (2)

..

Değerli Dostlarım !

Bu Hafta ki Sorularla İslamiyet Köşemizde Oruçla İlgiliFıkhi Meseleler konusunu işleyeceğiz.

SORU: Oruçla ilgili Fıkhi Meseleler nelerdir ?

CEVAP: Oruçla İlgili fıkhi meseleleri size bu köşemizdeaşama, aşama anlaşılır bir şekilde anlatacağız. Önce orucu kimler tutar? Sorusunu cevaplayarak başlayalım. Birkimseye orucun farz olması için kendisinde şu üç şartın bulunması gerekir: 1-)Müslüman olmak.2-) Akıllı olmak.3-) Erginlik çağına gelmiş bulunmak. Buşartları taşımayanlara oruç tutmak farz değildir. Ancak erginlik çağınagelmeyen çocukları, bünyelerine zarar vermeyecek şekilde oruç tutmayaalıştırmak uygun olur. Orucun edasının şartları: Orucun farz olması içingerekli olan şartlardan başka oruç ibadetinin yerine getirilebilmesi için debazı şartların bulunması lâzımdır. Bunlar: 1-) Sağlıklı olmak. 2-) Mukim olmak(yani misafir olmamak).Oruç tutamayacak kadar hasta olanlarla, dinî ölçüleregöre yolcu olanlar oruçlarını erteleyebilirler. Hastalar iyileşince, yolcularda ikamet ettikleri yere dönünce tutamadıkları günler sayısınca oruçlarınıtutarlar. Orucun Sıhhatinin Şartları: Oruç tutma şartlarını taşıyan birkimsenin tutacağı orucun sahih, yani geçerli olabilmesinin şartları daşunlardır:1-) Oruç tutmaya niyet etmek.2-) İmsakten iftara kadar yeme, içme vecinsel ilişkiden uzak durmak.3-) Kadınların ay hali ve lohusa halindebulunmaması. Ay hali ve lohusa olan kadınlar, bu hallerinin devam ettiğigünlerde oruç tutamaz, namaz kılamazlar. Bu haller sona erince tutamadıklarıgünlerin oruçlarını kaza ederler. Fakat kılamadıkları namazları kaza etmezler.Oruca Ne Zaman Ve Nasıl Niyet Edilir? Orucun önemli bir şartı da niyettir.Niyetsiz oruç sahih değildir. Bu sebeple ; niyetin ne zaman ve nasılyapılacağının bilinmesi gerekir. Niyet zamanı itibariyle oruçlar ikiyeayrılır:1-) Akşamdan itibaren gündüz kuşluk vaktine kadar niyet edilebilenoruçlar; Bunlar, Ramazan ayında tutulan, belirli günlerde tutulması adananoruçlar ile nafile olarak tutulan oruçlardır. Bu oruçlara geceleyin imsakvaktinden önce niyet edilebileceği gibi gündüz kuşluk vaktine kadar da niyetedilebilir, gece niyet etmek daha faziletlidir. Gündüz oruca niyetin caizolması, imsaktan sonra bir şey yemeyip içmemeye ve orucu bozan bir iş yapmamayabağlıdır. Eğer oruca aykırı bir şey yapılmış ise gündüz niyet caiz olmaz. 2-)İmsak vaktinden önce geceleyin niyet edilmesi gereken oruçlar: Bunlar da;Ramazanda tutulamayıp başka zamanda kaza edilen Ramazan orucu ile her çeşitkefaret oruçları, başlanıp ta bozulan nafile oruçların kazası ve mutlak olarakadanan (zamanı belirlenmeyen) oruçlardır. Bu oruçlar için belirlenen bir vakitolmadığından bunlar için imsaktan önce geceleyin niyet etmek lâzımdır. Buoruçlara tan yeri ağardıktan yani imsak vakti geçtikten sonra niyet edilmez.Ramazan orucuna akşamdan itibaren kuşluk vaktine kadar niyet edilebilir.

 Şöyle ki; Normalolarak oruca sahur yemeğini yedikten sonra niyet edilir. Ancak sahurdauyanamayıp yeme içme zamanının bittiği imsak vaktinden sonra kalkan bir kimse,güneş doğmuş olsa bile, kuşluk vaktine kadar o günün orucuna niyet edebilir.Yeter ki, imsak vaktinden sonra orucu bozacak bir şey yapmasın. Sahura kalkmakistemeyen bir kimse akşamdan sonra yarının orucuna niyet edebilir, geceleyinkalkıp tekrar niyet etmesi gerekmez. Niyet esasen kalp ile olur. Yanigeceleyin, yarın oruç tutacağını kalbinden geçiren kimse niyet etmiş demektir.Oruç tutmak düşüncesi ile sahur yemeğine kalkan kimsenin bu düşüncesi deniyettir. Oruca kalp ile niyet etmek yeterlidir. Ancak kalp ile yapılan buniyeti dil ile söylemek daha iyidir. Bu sebeple, oruç tutacak olan kimse, hemiçinden niyet etmeli, hem de dili ile “Niyet ettim Ramazan-ı şerifin yarınkiorucuna” diye söylemelidir. Her günün orucuna ayrı niyet etmek lâzımdır.Oruçluya Müstehap Olan Şeyler:1-) Sahura kalkmak.2-) Sahur yemeğini biraz geçyemek. Yemeği şüpheli bir vakte kadar geciktirmek ise mekruhtur.3-) Güneşbattığı iyice anlaşıldıktan sonra iftarda acele etmek. İftarı namazdan önceyapmak da müstehaptır. Sahur Ve İftarın Fazileti :Sahurda kalkıp yemekmüstehaptır. Peygamberimiz (SAV): “Sahurda yemek yiyiniz, çünkü sahur dabereket vardır.” buyurmuştur. Sahur yemeği, oruca dayanma gücü verir. Dualarınkabul edildiği vakitlerden biri de sahur zamanıdır.

 Oruçlu sahurakalktığı zaman, dilekleri için dua etmeli ve Allah’tan günahlarınınbağışlanmasını istemelidir. Oruçlulara iftar yemeği vermek hayırlı bir davranışolduğu gibi bu sofralarda misafir ağırlamak unutulmaması gerekengeleneklerimizdendir . Peygamberimiz (s.a.v) buyuruyor ki: “Bir oruçluya iftarveren kimseye, o oruçlunun sevabı kadar sevap verilir. Ancak o oruçlununsevabından da bir şey eksilmez. Oruç ibadetini tamamlayıp iftar vaktine yetişenkimse, bundan büyük bir mutluluk ve sevinç duyar. O, tuttuğu orucun mükâfatınıalmak üzere, kıyamet gününde Allah’ın huzuruna vardığı zaman en büyük sevincitadacaktır. Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyuruyor: “Oruçlunun iki sevincivardır: Biri iftar ettiği vakit, diğeri de Allah’a kavuştuğu zamandır. İftarvakti yapılan dualar kabul edilir. Peygamberimiz (SAV) bu konuda şöylebuyurmuştur:

“Üç kimsenin duası geri çevrilmez, kabul edilir:1-)Oruçlunun iftar vaktindeki duası,2-) Adaletli hükümdarın duası, 3-) Mazlumunduası. Kaza Ve Kefaret Nedir ?Kaza: Bozulan orucun yerine gününe gün oruçtutmaktır. Kefaret: Ramazanda bile bile bozulan bir gün orucun yerine iki kameriay veya altmış gün peş peşe oruç tutmak demektir. Ayrıca bozulan orucun da kazaedilmesi gerekir. Kefaret, sadece Ramazan ayında tutulan orucun bile bilebozulmasının cezasıdır. Diğer oruçların bozulması halinde yalnız kaza, yanigününe gün oruç tutmak yeterli olur. Ramazan orucu öbür aylarda kaza edilirkenbilerek bozulsa yine kaza lâzım gelir, kefaret icap etmez. Kefaret orucu, araverilmeden peş peşe tutulacağı için Ramazan ayına ve oruç tutulması haram olangünlere rastlamaması lâzımdır. Kefaret orucuna kameri aylardan birinin ilkgününde başlanırsa iki ay ara vermeden oruç tutulur. Bu aylardan ikisi de yirmidokuz gün çekse bile iki tam ay oruç tutulduğu için kefaret tamamlanmış olur.Ayın ilk günü değil de diğer günlerde başlanırsa hiç ara vermeden 60 gün oruçtutularak kefaret tamamlanır. Herhangi bir sebeple kefaret orucuna ara verilirveya eksik tutulursa yeniden başlayıp altmış günü kesintisiz tamamlamaklâzımdır. Kadınlar kefaret orucu tutarken araya giren ay hali günlerinitutmazlar, ay hali yani âdet halleri bitince ara vermeden temiz günlerindeoruca devam ederek 60 günü tamamlarlar. Kadın, âdet hali bittiği halde temizolan günlerinde, oruç tutmayarak kefaret orucuna ara verirse, kefarete yenidenbaşlaması gerekir. Birkaç defa kefareti gerektirecek şekilde orucunu bozankimseye bunların hepsi için bir kefaret orucu yeterli olur. Ancak kefaretiyerine getirdikten sonra yine kasten orucunu bozarsa bundan dolayı da ayrıcakefaret icap eder. Yaşlı veya hasta olup kefaret orucu tutmaya gücü yetmeyen kimsekefaret olarak altmış fakiri sabah ve akşam yedirip doyurur. Veya yemekparasını fakirin eline verir. Her günlük yiyecek bir fitre miktarıdır. Fitremiktarı bu parayı ayrı ayrı altmış fakire verebileceği gibi, her gün bir fitremiktarı olmak üzere altmış günde bir fakire de verebilir.

Altmış günlük yiyeceği veya fitre miktarı olan değerini birgünde bir fakire verirse sadece bir günlük yerine geçer. Değerli Dostlarım !Oruçla ilgili fıkhi meseleler konusuna inşallah gelecek hafta devam edeceğiz.

Selam ve Dua ile