Mutlu Ol, Endişelenme!

..

Bu hafta yazımızda ebeveyn modelleri arasından ‘izinverici ebeveyn’ veya ‘gevşek tutumlu, ilgisiz, kayıtsız ebeveyn’ vb. şeklindeadlandırılan anne-babaları inceliyoruz.
İzin verici ebeveyn, birçok yönü ile otoriter ebeveyn ile ters anlayıştadır. Buebeveynlerin kaynaklarda geçen sloganı: ‘Mutlu ol, endişelenme!’ cümlesidir.İzin verici ebeveynlerin kolay yolu seçen ebeveynler olduğu söylenmektedir. Eniyileri ‘çocuklarının mutlu olmasını istediklerini’ en kötüleri ise ‘ebeveynlikyapmak zorunda olmamayı istediklerini’ söyleyebilir. Her iki durumda daçocukların sınırlarını oluşturmada problem yaşadıkları gözlemlenir. Sınırlar,yaptırımlar, kalıplar sunabilecek bir yetişkin yoktur bu modelde. Bu modeldekiebeveynler için, çocuğu belli kurallara, disipline göre yetiştirmek enerjigerektirir. Öfkeli ya da hareketli bir çocukla uğraşmak enerji gerektirir.Çocuğa ‘hayır’ cevabını verdikten sonra çocuğun üzülmesi onlar için acı vericidir.Bu yüzden çocuğu reddetmek pek onlara göre değildir. Bu modeldeki ebeveynlergünlük işleri çocuklara yaptırmaktan çok, kendileri yapmayı tercih ederler.
İzin verici ebeveynlerin çocukları tarafından çok sevildikleri gözlemlenir.Onlara göre, çocukları ile çatışma yaşamaktansa istediklerine izin vermek dahatercih edilebilir bir yol. Bu sebeple çocuk ve ebeveyn arasında oldukça aztartışma vardır. En basitinden bu ebeveynler ‘hayır’ kelimesini pekkullanmazlar. Bu ebeveynlerin kendi öz-disiplinleri ile mücadele ettikleribilinir.
Ebeveyn modelini örneklendirelim.
-‘Melis, arkadaşlarının imrendiği bir kız. Arkadaşları, ödevlerini yapar veakşam yemeği için eve çağrıldıklarında hepsi eve giderler, Melis ise istediğizaman eve döner. Melis okula gitmek istemediğini söylediğinde anne ve babasıgitmesi için herhangi bir eylemde bulunmaz. Uyumak istemezse bu bir problemteşkil etmez. Yapmak istediği şeyleri yapar. Ailesi onun özgür bir şekildebüyümesine önem verir. Ebeveynlere göre ilerde çocuğun mutlu bir yetişkinolması ancak bu özgürlükle mümkündür. Melis evde ailesi ile çok mutludur. Evdeaz vakit geçirir. Anne ve babası ile nadiren tartışır.
Fakat okulda böyle değildir. Çok fazla problem yaşar. Ders saatlerine ve okulkurallarına ayak uydurmakta zorlanır. Aslında çok zeki ve yeteneklidir fakatnotları hep düşük kalır. Öğretmenleri onu zor bir çocuk olarak tanımlar.Şımarık, disiplinsiz ve tembel bir Melis olarak görülür. Sınav günlerinde okulagelmeme davranışı vardır.’
Gelecek yaşamında Melis geriye dönüp baktığında, anne ve babasının çok iyiinsanlar olduğunu, ona her imkanı sunduklarını, kendisini hepdesteklediklerini, yine de başarılı olamadığını, bunun sorumlusunun kendisiolduğunu düşünür. Kendisini yetersiz, başarısız ve uyumsuz olarak görebilir.Hayatı için bir tek kendisinin hatalı olduğunu düşünerek kendini suçlayabilir.
Halbuki Melis’in ebeveynlerinin izin verici tarzının, onu gerçek dünyanıngereksinimlerini karşılamaya hazırlamadığı ile ilgili bir durum var.
Anne ve babanın çocuğu yetişkinliğe hazırladığı bu dönemde ev içi kuralların,aile mahremiyetinin çocuğa yansıtılması önemlidir. Çocuğun istediği her şeyeizin vermenin değil de istediklerinin sorgulanarak onun için uygun olanlarınonaylanması, uygun olmayanların onaylanmaması ve nedeninin çocuğa açıklanmasıdaha olması gerekendir. Bu şekilde çocuğa kendi hayatını kurabilmesi için dahaolumlu bir ortam sunulur. Çocuğun, içinde bulunduğu durumu, kendisini,mücadelesini anlama yeteneği gelişir.
İzin verici ebeveyn ile ilgili daha farklı örnekler de verilebilir. Buörnekteki vakadan daha olumsuz olanları da mevcut. Özellikle boşanma sonrasıdurumda iseniz ayrı iki ebeveynin bu modelin çocuğa verdiği zararlarıgözlemlemesi ve yanlış tutumlarından uzaklaşması gereklidir. Bu yazıdan sonra anne-babalıkmodelinizin izin verici ebeveyn modeline yakın olduğunu düşünüyorsanız, bututumun çocuğu olumsuz bir ortama hazırladığını söyleyebilirim. Daha olumlu birmodel olan ‘güven verici, destekleyici demokratik anne-baba’ modeliniaraştırmanızı tavsiye ederim.