Fıtır Sadakası

Değerli Dostlarım!

BuHafta ki Sorularla İslamiyet Köşemizde Fıtır Sadakası (Fitre)Nedir ? Önemi veFazileti hakkında olacaktır.

SORU: Fıtır Sadakası Nedir ? Hükmü,önemi ve fazileti nelerdir ?

CEVAP: Fıtrsözlükte “Orucu açmak”, fitre de “Yaratılış” anlamına gelir. Buna “Fıtırsadakası” denir ki, yani sevap için verilen yaratılış atıyyesi (ücreti)  demektir. Aynı zamanda fıtır sadakasına başsadakası da denir Dini bir terim olarak şöyle tanımlanır: Ramazan Bayramı’nayetişen ve temel ihtiyaçlarının dışında belli bir miktar mala sahip olanMüslümanların kendileri ve velâyetleri altındaki kişiler için yerine getirmekleyükümlü bulundukları mali bir ibadettir. Fıtır sadakası, Ramazan orucunun farzkılındığı hicretin 2. yılı Şaban ayında, zekâttan önce meşru kılınmıştır. Bubir yardımlaşma olup, orucun kabulüne, ölüm sırasındaki sıkıntılardan ve kabirazabından kurtuluşa bir vesiledir. Yoksulların ihtiyaçlarını gidermeye veonların da bayram sevincine katılmalarına bir yardımdır. Fitre hadis delilinedayanır. İlgili hadisler aynı zamanda onun uygulama şartlarını da belirler. Fıtır Sadakası (Fitre) İle İlgili Hadisler: Abdullahİbn Ömer’den şöyle dediği nakledilmiştir: “Hz.Peygamber fıtır sadakasını 1 sâ’ (ölçek) hurma ve 1 sâ’ arpa olmak üzere köle,erkek, kadın, küçük ve büyüklere farz kılmış ve insanlar (bayram) namazınaçıkmadan önce verilmesini emretmiştir.” (Buhari, Zekât, 76; Müslim, Zekât, 12 .) İbn Abbas (r.a)’nınnaklettiği bir hadiste şöyle buyurulur: “Rasûlullah(s.a.s) oruçluları gereksiz ve çirkin sözlerden arındırmak ve yoksullarayiyecek  sağlamak için fitreyi farz kılmıştır. Fitreyi kim namazdan önceöderse, bu makbul bir zekât, kim de namazdan sonra öderse, herhangi bir sadakaolur.” (Buhârî, Zekât, 70, 71,77; Müslim, Zekât, 12 , 13, 16)Fitre İle Yükümlü Olmak İçin Gereken Şartlar Nelerdir? 1. Müslüman: Fitre yükümlüsünün Müslüman olmasıgerekir. Ancak Şafii Mezhebinden bir görüşe göre, Gayr-i Müslim bir kimsenin,bakmakla yükümlü olduğu Müslüman yakınının fitresini ödemesi gerekir. 2. Mal varlığı: Hanefîlere göre fitre sadakası ileyükümlü sayılmak için, kişinin Ramazan Bayramı’nın birinci günü, temelihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olması gerekir. Zekât nisabındanfarklı olarak, sahip olunan malın “artıcı (nâmî)” özellikte olması ve üzerindenbir yıl geçmiş bulunması gerekmez. Temel ihtiyaçlar mesken, elbise, ev eşyası,binit, silah, hizmetçi, ailenin bir yıllık geçim masrafları ve borçlarıdır.Nisap miktarı iki yüz dirhem gümüş veya yirmi miskal altın veya bunlarınkıymetine denk bir maldır. Şafii, Maliki ve Hanbelî Mezheplerine göre ise,fıtır sadakasının vacip olması için, zenginlik ölçüsü olan nisaba sahip olmakşart değildir. Temel ihtiyaçlarının dışında, bayram gün ve gecesinde yetecekkadar azığa sahip olmak yeterlidir. 3. Ehliyet: EbuHanife, Ebu Yusuf ve diğer üç mezhep imamının ortak görüşüne göre, fıtırsadakasının mali yönü ağır bastığından dolayı bununla yükümlülük için akıllı veergen olmak şart değildir. Bu yüzden küçüğün ve akıl hastasının malından davelisinin fitre vermesi gereklidir. 4.Velâyet ve bakmaklayükümlülük: Bir kimsenin, kendi dışındaki kişinin fıtırsadakası ile yükümlü sayılması için, bu kişinin onun velâyeti altında olan vebakmakla yükümlü bulunduğu kişilerden olması gerekir. Buna göre bir kimsevelâyeti altında bulunan küçük çocuklarının veya akıl hastası olan yakınlarınınfitresini vermekle yükümlüdür. Ramazan Bayramı’ndan önce vefat eden oğlununçocukları da bu kapsamdadır. Buna karşılık kişinin bakımlarını üstlenmiş olsabile, ana babası, büyük çocukları, karısı, kardeşleri ve diğer yakınları içinfıtır sadakası vermesi gerekmez. Bununla birlikte vekâletleri olmadığı halde bukişiler için fıtır sadakası verse, bu yeterli olur. Böylece yoksullar bununlaBayram Namazından çıkmadan önce ihtiyaçlarını karşılamış olurlar.5.Vakit: Hanefîlere göre, fıtır sadakası RamazanBayramı’nın 1. günü fecrin doğuşu ile vacip olur. Çünkü fitre bayrama aitkılınmıştır. Böylece oruç tutmanın yasaklandığı bir günde, fitre ile yoksulMüslümanların sevinçle bayrama katılmaları amaçlanmıştır. Fitre, RamazanBayramı’ndan bir veya iki gün öncesi ile Bayram Namazı arasında ödenir. Böyleceyoksullar bununla, Bayram Namazından çıkmadan önce ihtiyaçlarını karşılamışolurlar. Bununla birlikte fitre, Ramazan’ın girmesinden itibaren, hatta Ramazanayı girmeden önce de ödenebilir. Bayram gününden sonraya kalırsa, yükümlülükdüşmez ve ilk fırsatta ödenmesi gerekir. Fıtır sadakası verilirken kalben niyetedilmelidir. Kalben niyet edildikten sonra ihtiyaç sahibine ben bunu fıtırsadakası olarak sana veriyorum demeye gerek yoktur. Ayrıca bir fakirin borcuaffedilmek suretiyle fıtır sadakası mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. Fıtırsadakası fakirin eline geçmelidir. Fıkıh literatüründe bu duruma temlikdenilmektedir. Fıtır sadakası, zekat verilebilecekdurumda olanlara ayette geçen kişilere verilir “Sadakalar (zekatlar), Allah’tan bir farzolarak ancak fakirler, düşkünler, zekât toplayan memurlar, kalpleri İslam’aısındırılacak olanlarla (özgürlüğüne kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allahyolunda cihat edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allah hakkıylabilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (TövbeSuresi 60) Bu ayetin dışında kalan zekatın verilmediği kişilere de fıtırsadakası verilmez. Buna binaen kişi bakmakla yükümlü olduğu eşine, çocuklarına,babasına, annesine, dedesine, nenesine, torunlarına ve torunlarının çocuk veyatorunlarına fıtır sadakası veremez. Yine dinen zengin sayılanlara, Müslümanolmayanlara fıtır sadakası verilmez. Bir başka husus fıtır sadakası ihtiyaçsahibinin hakkıdır. Fakirin eline geçmelidir. Bu sebeple herhangi bir hayıriçin yapılmakta olan bina müştemilatına veya binaya yapılacak olan harcamalariçin de fıtır sadakası verilmez. Fıtır sadakasını kişi dağıtırken ister uzaktaotursunlar isterse yakınlarda otursunlar öncelikle yakın akrabalarınıgözetmelidir. Fıtır sadakası zekat gibi kardeşlere, teyze, amca, hala, dayıveya onların çocuklarına verilebileceğinden dolayı öncelikle onlargözetilmelidir. Eğer akrabalarımız arasında yardıma muhtaç birisi yok ise ozamanda yakın komşularımızdan başlayarak, köyümüzde, mahallemizde  bulunanlara, beldemizde veya ilçemizdebulunanlara, sonra şehrimizde ve daha sonra ülkemizde bulunanlara, daha sonradatüm İslam aleminde yaşayan kardeşlerimize Sadaka-i fıtırı ulaştırmalıyız. Bir fıtırsadakası bir fakire verilir. Bir fıtır sadakası ikiye bölünerek ayrı ayrıverilmez. Bununla beraber birden fazla fıtır sadakası verecek isek bunu birfakire verebileceğimiz gibi birkaç fakire ayrı ayrı verebiliriz. Din İşleriYüksek Kurulu Başkanlığı 2020 yılı en düşük sadaka-i fıtır miktarını 27 TL olarak belirledi. Belirlenen bumiktar, “asgari miktar” olup, sadaka-i fıtırda verilecek meblağ konusunda birüst sınır bulunmuyor.Söz konusu yardım, gıda gibi ayni olarak veya para şeklinde nakdi olaraködenebilir. Fazileti: Sadaka. küçük yardımlarlayoksulun yüzünü güldürmek olduğu gibi iyiliğimizin, infakımızın veyardımlarımızın kalıcı olmasını, sevaplarımızın sürekli hale gelmesinisağlamaktır. Allah-u Teala Al-i İmran Suresi 92. Ayette mealen şöyle buyurur;“Sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda harcamadıkça iyiliğe asla erişemezsiniz.Her ne harcarsanız Allah onu bilir.” “Sadaka vermek malı eksiltmez. Sadakafaziletini, Allah-u Teala’nın Hadid Suresi 18. Ayette mealen buyurduğu,“Şüphesiz ki sadaka veren erkeklerle sadaka veren kadınlar ve Allah’a güzel birborç verenler var ya, (verdikleri) onlara kat kat ödenir. Ayrıca onlara çokdeğerli bir mükâfat da vardır.” İfadeleriyle tamamen idrak etmiş oluruz. Selam ve Dua İle