Nöbetçi Eczaneler
yakın doğu Üniversitesi hastanesi İnfeksiyon hastalıklarıve klinik mikrobiyoloji anabilim dalı uzmanı doç. dr. kaya süer, şarbonhastalığını anlattı ve şarbon hastalığının ot tüketen hayvanlarda görüldüğünü,bu hastalığın insanlara hayvanlar tarafından direkt veya dolaylı yoldanbulaşabildiğini belirtti.
Şarbon hastalığı ot tüketen hayvanlarda görülmekte
bacillus anthracis isimli bakterinin neden olduğu şarbonhastalığının insan ve hayvanlarda bilinen en eski hastalıklardan birisiolduğunu söyleyen doç. dr. kaya süer, şarbon hastalığının esas olarak ot yiyenhayvanların hastalığı olduğunu belirtti. İnsanlara infekte hayvanlardan bulaşanhastalıklara zoonoz adı verildiğini de söyleyen doç. dr. kaya süer, bu nedenleşarbon hastalığının da zoonatik bir hastalık olduğunu belirtti. doç. dr. kayasüer sözlerine şöyle devam etti: “zoonatik hastalığa bağlı kitlesel ölümlergörülebilmektedir. hastalık tablosu ülkelerin riskli coğrafik alanlarındaendemik olarak görülür. gelişmiş ülkelerde hayvanlardan bulaşan şarbonhastalığına azalma görülmekle beraber, gelişmekte olan ülkelerde halen olgulargörülebilmektedir. hastalığın en fazla görüldüğü coğrafya asya, afrika ve güneyamerika olarak tanımlanabilir. türkiye’de 2017 yılında 37 kişi şarbon olgusubildirilmiştir. kktc’de ise bu hastalığın görülme sıklığı oldukça düşüktür.”
hastalık hayvanlardan İnsanlara geçmekte
bu hastalığın insanlara infekte olan hayvanlardan direktveya dolaylı olarak bulaştığını söyleyen kaya süer, bulaşmanın kaynaklarınagöre endüstriyel, tarımsal, laboratuar veya biyolojik silah kaynaklıolabileceğini belirtti. süer konuşmasına şöyle devam etti: “endüstriyel kökenlişarbon hastalığı hayvansal ürünler olan keçi kılı, yün deri, post ve kemik gibisanayide işlenmesi esnasında oluşur. Şarbon olguları genellikle tarımsalkökenlidir. tarımsal şarbonda mikroorganizma infekte hayvanlarla direkt temasyoluyla insana bulaşır. Şarbon bakterisi insan vücuduna deriden,gasrtrointestinal yoldan, solunum yollarından veya damar içine direkt damar içiilaçla girebilir. Şarbon hastalığı insanlar arasında bulaşma riski yok denecekkadar düşüktür. bulaşma yolu açısından risk altındaki gruplar hayvancılıklauğraşanlar, kasap ve veteriner hekimler ve hayvansal ürün hazırlanmasındaçalışanlardır. Şarbon hastalığı dört klinik şekilde karşımıza çıkabilmektedir.deri şarbonu, sindirim sistemi şarbonu, solunum sistemi (akciğer) şarbonu vedamar içi ilaç kullananlar da injeksiyon şarbonu olarak karşımıza çıkabilir.”
tedavi
Şarbon tedavisinde etkili antibiyotiklerin olduğunusöyleyen doç. dr. kaya süer, tedavide ilk kullanılacak antibiyotiğin ülkemizdenizole edilmiş şarbon bakterilerinde etkinliği halen çok yüksek olanpenisilinler olduğunu belirtti. penisilin alerjisi olanlara ise doksisiklinveya siprofloksasin gibi ilaçlarının kullanılabildiğini söyleyen kaya süer, “gastrointestinalve akciğer şarbonunun tedavisinde antibiyotiklere ek olarak şarbonimmünoglobulini veya şarbon toksinlerine karşı hazırlanmış ticari monoklonalantikor preparatları da önerilmektedir. Ülkemizde hem insan hem de hayvanşarbonu bildirimi zorunlu hastalıklardandır. hastaların bildirilmesi toplumsağlığı ve korunma açısından önemlidir” şeklinde konuştu.
korunma yolları
hastalar için belirli ölçülerle izolasyon önlemlerialınması gerektiğini söyleyen süer, hastaların sağlam olmayan derisiyle temasedileceği zaman mutlaka eldiven giyilmesi gerektiğini belirtti. süer aynızamanda, “bir katının veya bir sıvının gaz ortamı içerisinde dağılması durumuolan aerosol oluşumu veya sıçrama riski olan durumlarda uygun kişisel koruyucumalzemeler kullanılmalıdır. bunlar önlük, maske, gözlük ve bunun gibimalzemelerdir. Şarbon dahil çiftlik hayvanlarından bulaşacak tüm infeksiyonhastalıklarından korunmak için alınabilecek kişisel önlemler, başta et ve sütolmak üzere hayvansal gıdaların çiğ olarak tüketiminden kaçınılması, etleriniyi pişirilmesi, etlerin kesildiği yüzeylerle ve malzemelerle çiğ sebze vemeyvelerin temas ettirilmemesi, hasta hayvanların kesilmemesi, hasta veya ölmüşhayvan etlerinin tüketilmemesi, hayvan kesimlerinin bu konunun uzmanları tarafındanve uygun kişisel koruyucu malzemeler kullanarak yapılması sayılabilir. Şarbonluolduğundan şüphelenilen hayvanların kesilmesi ve yüzülmesi engellenmeli, imhasüreçleri takip edilmeli, infekte hayvanı taşıyan nakil araçları dezenfekteedilmelidir. Çiftlik çalışanlarının kıyafet ve el temizliği konusunda daönerilen kuralları takip etmesi gerekir” dedi.
aşılama yapılmalı
Şarbonun kontrol alına alınması için tüm ülkeyi kapsayanmerkezi planlama yapılması ve sıkı denetim sağlanması gerektiğini söyleyen süer,en önemli konunun ise hayvanların aşılanması ve ithal işleminin sıkıdenetimlerle uygun şekilde yapılması gerektiğini belirtti. ayni zamanda hayvansağlığını bildirime tabi tutulması gerektiğini de söyleyen süer sözlerine şöyledevam etti: “markette veya kasapta parçalanmış haldeki ette şarbon olduğuanlaşılamaz. ancak şarbonlu hayvan kesim sırasında veya öldüğünde kimuayenesinde kanının pıhtılaşmaması ve siyah renkte kanı olması ile kesen kişitarafından fark edilebilir. bu durumda da kesin tanı için örnekler alınaraklaboratuvar testleri yapılmalıdır.”
Özel dezenfeksiyon yöntemleri kullanılmalı
Şarbon olduğu kanıtlanmış veya kuvvetle şüphelenilen birhayvanın kesiminde kullanılan malzemeler için özel dezenfeksiyon yöntemlerikullanılmasının gerektiğini de ifade eden süer, bu durumda aletlerde yoğunbulaşma durumunun olabileceğini belirtti. ancak ev ortamında et kesmektekullanılan bıçak, masat, satır, kesme tahtası gibi malzemelerin özeldezenfeksiyonuna ise ihtiyaç olmadığını söyleyen süer, bol sabun veyadeterjanlı suyla yıkanmasının yeterli olabileceğini belirterek, “etle temaseden aletlerin ve yüzeylerin bu şekilde yıkanmadan meyve sebze gibi çiğtüketilen yiyeceklere temas etmemesine dikkat edilmelidir. Çiğ ete dokunduktansonra ellerin bol sabunlu suyla yıkanması yeterli olur. ellerinde açık yaralarıolan kişilerin çiğ ete temas etmemeleri, edeceklerse eldiven kullanmalarıkorunma sağlayacaktır. Çiğ ete temas eden kişilerin cilt lezyonu açısındanyakın takibi önerilir” sözlerini tamamladı.
İha