Nöbetçi Eczaneler
doç. dr. göktuğ demirci, günlük hayatta cep telefonlarıve tabletler başta olmak üzere özellikle teknolojik aletlerden yayılan maviışığa karşı kullanıcıları uyardı. doç. dr. demirci, “mavi ışık uykusuzluğaneden olur. uykusuzlukla beraber kanımızda kortizol düzeyi artar sonuçtahafızamız bile etkilenir.” dedi.
İstanbul medipol Üniversitesi vatan klinikleri gözhastalıkları bölümünden doç. dr. göktuğ demirci, televizyon, bilgisayar,telefon gibi teknolojik aletlerden yayılan mavi ışığın zararlarına dikkat çekti.doç. dr. demirci, yapılan bilimsel araştırmalar sonucu mavi ışığın ultraviyoleışınlarından sonra göz için en tehlikelisi olduğunu belirterek “mavi ışıkyüksek enerjili ışık olarak kabul ediliyor. bu etki aslında 2012 yılında tespitedildi ama biz ne yazık ki son zamanlarda haberdar olduk. günlük hayatta okadar akıllı telefon kullanıyorum ama mavi ışık filtresi olduğunu ben son 1yıldır fark ettim. bu mavi ışık filtresi de neymiş diye inceleyip kullanmayabaşladıktan sonra telefonun ekranın gözümü daha az rahatsız etmeye başladığınıfarkettim. daha sonra işin detayına girdiğimde, bilimsel yayınları okuduğumdaçok daha eskilerden aslında mavi ışığın zararı olduğunun bilindiğini öğrendim.led tv’lerin bile uzun süre bakıldığında aslında göze, retinaya zararıolabileceğini gördüm. belli bir ölçüde gündüz vakti özellikle güneşten gelenmavi ışık gözümüze yararlı, çünkü daha uyanık kalmamızı sağlar ve çocuklarınrefraktif gelişimine olumlu etkisi olabilir. ancak belli bir saatten sonravücudumuza zararları olabilir.” dedi.
“melatonin hormonu üretimini engelliyor”
son yıllarda teknolojik aygıtlara mavi ışık filtrelerinineklendiğine de değinen doç. dr. demirci, “benim şahsi fikrime göre ilerideretinamızda veya kornea tabakamızda mavi ışık nedeniyle bir hastalıkbelirlendiğinde ve dava açtığımızda telefon üreticisi diyecek ki ben orayafiltreyi koydum siz kullanmamışsınız. dikkat ederseniz birtakım internettarayıcıları ve sosyal medya platformları da artık belli bir saatten sonrasiyah beyaza dönmeye başladı. güneş ışığında 15 dakika kaldığımızda aldığımızmavi ışık oranıyla bir led ışığın altında 1 saat kaldığımızda aldığımız ışıkmiktarı aynı.
akşam güneşin batmasıyla beraber vücudumuzda melatoninhormonunun sentezlenmesi lazım. melatonin hormonu, mavi ışığa çok duyarlı ve buışığa maruz kalınca üretimi kesiliyor. bizim çocukluğumuzda siyah beyaz tekkanallı bir televizyon vardı ve biz dışarıda büyüdük. geceleri 12 den sonrazaten tek kanal olan televizyon kapanırdı. Şimdi sabahlara kadar insanlartelevizyon izliyorlar, mavi ışığa maruz kalıyorlar. melatonin seviyesi azalıyorve aynı pilotların uzak yol uçuşlarında yaşadığı gibi jetlag oluyoruz.”ifadelerini kullandı.
“migren ataklarına neden olabilir”
melatonin hormonunun kesilmesiyle vücutta birçokproblemin ortaya çıktığına işaret eden doç. dr. demirci, şöyle devam etti:”melatonin hormonunun sentezlenmemesi demek bizim uyumamamız demek.uykusuzluk nedeniyle de kandaki kortizol düzeyi artar, hafızamız etkilenir.kortizol artınca, depresyona, kilo alımına neden olur ve ruh halimizietkilemeye başlar. uzun vadede erkeklerde prostat kanserinin, kadınlarda memekanserinin artmasına neden olabileceği iddaa ediliyor. Özellikle mavi ışığınbelli bir dalga boyunda migren ataklarını arttırdığı ispatlandı. dolayısıyla migrenhastalarıma ben kesinlikle mavi filtreli gözlük kullanın diyorum. hastalar ataksayısı azalınca çok rahatlıyor.”
Özellikle çocuklar korunmalı
doç. dr. demirci, özellikle çocukların mavi ışıktankorunması gerektiğini vurgulayarak, şu bilgileri verdi: “doğal olarak maviışık en çok çocuklara zararlı. Çünkü biz doğduğumuzda gözümüzdeki merceğimizsaydam cam gibidir. ama yaşla beraber mercek rengini değiştirip matlaşarakgözlerimizi korumaya başlar. mavi ışık çocuklarda direkt en arka tabaka olan retinayakadar ulaşırken, yaşlılarda daha az ulaşır. günümüzde çocuklar tabletten,bilgisayardan, cep telefonundan yoğun bir şekilde yapay mavi ışığa maruzkalıyor. nasıl korunabiliriz meselesine gelince örneğin kitap okuyacaksaktablet yerine basılı kitapları okuyabiliriz. Çocuklar için ekransız bölgeleroluşturabiliriz. akşamları özellikle monitörlere bakarken mavi filtreli gözlükkullanabiliriz. telefonlarımızda mavi ışık filtrelerini aktifleştirebiliriz.evlerde özellikle beyaz led yerine gün ışığı sarı led kullanabiliriz.
dünya sağlık örgütünün (who) en son önerilerine göre 5yaşın altındaki çocuklar, ekran başında daha az zaman harcamalı, 1 saattenfazla pusette veya sandalyede oturarak kalmamalı, daha kaliteli uyku almalı vegünde en az 2 saat açık havada aktif oyun oynamalı.”
İha