Nöbetçi Eczaneler
aksaray İl sağlık müdürlüğü meme kanseri farkındalık ayı ile ilgili yaptığı açıklamada;
“Ülkemizde ve dünyada kadınlarda en sıkgörülen ve aynı zamanda en sık ölüme neden olan meme kanseri, meme dokusundayer alan hücrelerin kontrolsüz çoğalması ile ortaya çıkmaktadır. erkeklerdememe kanseri kadınlara oranla çok daha az sıklıkla (tüm meme kanserlerinin%1’inden azı) izlenmektedir. gerek dünyada gerekse ülkemizde en sık izlenen ilkon kanser arasında ilk sırada yer almaktadır. Ülkemizde meme kanseri her 4kadın kanserinden birisi olmayı sürdürmektedir. meme kanseri insidansı dünyageneli için yüz binde 46.3 iken, kuzey avrupa ülkeleri için 92.6, doğu asyaiçin 39.2, amerika birleşik devletleri için 38.3 ve ülkemiz için 45.6’dır.
bir yıl içinde ülkemizde yaklaşık 18.000 kadına memekanseri teşhisi konulmaktadır. geçmişte ilerievrede teşhis edilen meme kanseri, günümüzde bakanlığımızca yürütülen tarama programlarınınetkisi ile erken teşhis edilebilmekte ve erken tanı oranlarımızda artış sağlanabilmektedir.
erken evrelerde tespit edilen memekanserlerinin hem tedavileri daha başarılı olmakta hem de yaşam kalitesi önemliölçüde artmaktadır. bu sebeple, yürütülen toplum tabanlı taramalar yolu ilekadınlarımızın olası bir kanser gelişimi durumunda kanser gelişimsürecini erken evrede, henüz klinik bulgular ortaya çıkmadan tespit etmek vekadınlarda meme kanserine bağlı ölüm hızını düşürmek mümkün olabilmektedir.
Ülkemizde toplum tabanlı kanser taramalarına tümillerimizde kanser erken teşhis, tarama ve eğitim merkezleri (ketem) kurularak başlanmış,akabinde bu tarama programlarına aile sağlığı merkezleri (asm) ve sağlıklıhayat merkezleri (shm) dahil edilmiştir. sözü edilen merkezlerimizde avrupa birliğikalite standartlarına uygun tarama programları ile son teknoloji dijitalmamografi cihazlarımız yoluyla halkımıza ücretsiz olarak hizmet verilmektedir.yine bu merkezlerimizde halk eğitimleri, kkmm (kendi kendine meme muayenesieğitimi) ve ücretsiz broşür dağıtımı da yapılmaktadır.
ulusal kanser kontrol programımızda; taramastratejilerinin yanı sıra korunma ve önleme programları ve halkın konuyailişkin bilinçlendirilmesi çalışmaları da etkili olarak yürütülmektedir.
kadınlarımız meme kanserinin risk faktörlerini,belirtilerini, tanı ve tedavi yöntemlerini bilmeli, kanserden korunacak sağlıklıyaşam koşullarına yönelmelidirler.
korunma
tüm kanserlerde olduğu gibi; sebze ve meyveden zengin,uygun koşullarda hazırlanmış gıdaların tüketimi ile sağlıklı beslenmealışkanlıklarının yerleştirilmesi, fiziksel aktivitenin artırılması, sağlıklıkiloda olma, sigara ve alkol kullanımından uzak durma ile meme kanseri riskiazaltılabilmektedir. aile hekimine danışılarak sağlıklı kiloda olunupolunmadığı öğrenilebilir. emzirmenin meme kanserinden koruduğuna dair çoksayıda çalışma bulunduğu için tüm annelerin bebeklerini en az 2 yıl süreyle emzirmeleriönerilmektedir.
memekanserinde yaşam şekliyle ilişkili, değiştirilebilir risk faktörleri aşağıdakigibidir:
fazla kiloluya da şişman (obez) olmak
yeterlifiziksel aktivite yapmamak (hareketsiz bir yaşam sürmek)
hiç doğumyapmamış ya da ilk doğumunu 30 yaşından sonra yapmış olmak
doğum kontrolhapı ve iğnesi kullanmak
menopozsonrası hormon tedavisi almak
alkolkullanmak: Özellikle günde 1 bardaktan (1 bira, 1 bardak şarap, 1 dublesert alkollü içecek) daha fazla alkol tüketimi riski daha çok arttırmaktadır.
memekanserinde değiştirilemeyecek risk faktörleri ise şunlardır:
kadın olmak:kadınlarda erkeklerden 100 kat daha fazla meme kanseri görülmektedir.
yaş almak: yaşarttıkça meme kanseri riski artmaktadır.
belirlikalıtsal genlere sahip olmak (özellikle brca1, brca2 gibi)
ailede memekanseri öyküsünün olması: birinci derece akrabalarda (anne, kız kardeş, kızçocuk) meme kanseri görülmesi riski iki kat arttırmaktadır. meme kanseri olankadınların çoğunluğunda (yaklaşık 10 kişiden 8’inde) ailede meme kanseri öyküsüolmadığını belirtmek önemlidir.
kişinin birmemesinde kanser olması: bu durum diğer memede ve aynı memenin diğerbölgelerinde kanser görülme riskini arttırmaktadır.
yoğun memedokusuna sahip olmak
memede iyihuylu oluşumların (fibroadenom gibi) olması
erken adet(mens) görmeye başlamak (özellikle 12 yaşından önce)
menapoza 55yaşından sonra girmek
göğüseradyoterapi almış olmak
meme kanserinin belirtileri
memelerinizin normalde nasıl göründüğünüve nasıl hissettiğinizi bilmek, meme sağlığının önemli bir parçasıdır. memekanserini olabildiğince erken yakalamak, başarılı bir tedavi şansı sunar. ancakneyin aranacağını bilmek, düzenli mamografilerin ve diğer tarama testlerininyapılmasının yerini tutamaz. tarama testleri, herhangi bir belirti ortayaçıkmadan önce meme kanserinin erken aşamalarında bulunmasına yardımcı olur.
meme kanserinin en sık rastlananbelirtisi; memede ağrısız, zamanla büyüyen bir yumrunun (kitlenin) ele gelmesi,hissedilmesidir. ayrıca ele gelen yumru(kitle) olsa da olmasa da aşağıdaki belirtiler de meme kanserindegörülebilmektedir:
bir memenin tamamının veya bir kısmınınşişmesi (belirgin bir yumru hissedilmese bile)
memede ya da meme ucunda ağrı
meme derisinde kaşıntı ve yanmaylabelirgin yangısal durum (ekzema, mayasıl)
meme ucunda çekilmeler
memede portakal kabuğu görünümü
meme derisinde tahriş
tek taraflı meme ucunda akıntı (özelliklekanlı akıntı)
memenin bir kısmında veya tümündeşişlik, memede şekil değişikliği
meme ya da meme ucu derisindekızarıklık, kabuklaşma, kalınlaşma
koltuk altında yumru (kitle), bazenmemede yumru hissedilmeden önce, kanser koltuk altında veya köprücük kemiğininetrafında şişme veya yumruya neden olabilir.
bu belirtilerden herhangi biri memekanseri dışındaki durumlardan da kaynaklanabilmekle birlikte sayılan belirtilergörüldüğünde, nedeninin bulunabilmesi için bir genel cerrahi uzmanına muayeneolunmalıdır.
tanı:
meme kanseri ileri dönemlere gelenekadar belirti vermeyebilir. bu nedenle yukarıdaki belirtiler tanı koymak içinyeterli olmadığından en yakın sağlık merkezlerine başvurulması gerekmektedir.meme kanserine erken dönemde tanı konması, tedavinin başarıya ulaşma ve hayattakalma şansını artırması ile 40-69 yaş aralığında tüm kadınlarımıza 2 yılda bir mamografiçektirmesi önerilmektedir. erken teşhiste en önemli faktör, kişinin bu konudabilinçlenmesi, uygulanan yönteminkadınlar tarafından kolay kabullenilmesi, yan etkilerinin az, kolay uygulanır,ücretsiz ve ekonomik olması ile tarama yöntemlerinin başarıya ulaşmasıdır.
kadınlarımıza merkezlerimizde özellikle erken tanıiçin aşağıdaki yöntemler öğretilmekte ve uygulanmaktadır.
kendi kendine meme muayenesi (kkmm):
kkmm meme kanseri erkentanısında önemli bir tarama ve tanı yöntemidir. kadının evinde tek başınarahatlıkla her an uygulayabileceği bir muayene yöntemidir. kkmm’ni etkili birşekilde kullanabilmek için bu konuda yeterli eğitim almak ve öğrenilenlerisürekli, düzenli ve periyodik aralıklarla uygulamak gerekmektedir. eğitim almakiçin merkezlerimize başvurulması yeterlidir. (kendi kendine mememuayenesi broşürüne http://kanser.gov.tr/bilgi-dokumanlar/afis-brosur/1509-kendi-kendine-meme-muayenesi-2015.htmlweb adresinden ulaşılabilir.)
kadınlarımıza 20 yaşından sonra her ay kendi kendine mememuayenesi yapmayı önermekteyiz. bu muayene sırasında ayna karşısına geçilerekher iki memenin görüntüsünün simetrik olup olmadığına bakılır. meme başı vederisinde çökme veya çekilme, deride kızarıklık ve ödem varlığı incelenir. bumuayene ile özellikle deriye ve meme başına yakın tümörler kadının kendisitarafından erken evrede fark edilebilir. kendini düzenli olarak muayene edenbir kadın, yeni gelişen bir kitleyi, meme derisi veya meme başındaki çekintiyiveya renk değişikliğini, asimetrik görünümü ayırt edebilir. kanser şüphesiuyandıran kitleler diğer meme dokusundan daha sert yapıda (ceviz sertliğinde),sınırları net ayırt edilemeyen, hareketi kısıtlı ve genellikle ağrısızdırlar.memesinde bir kitle fark eden kadının hemen doktoruna başvurması gereklidir. ayrıca iki yılda bir doktora meme muayenesiiçin gidilmelidir.
klinik meme muayenesi:
40-69 yaş arası kadınlarımızın ayda bir kendi kendinememe muayenesi yapılmalı, yılda bir kez de doktora meme muayenesi için gitmelidir.
mamografi çekilmesi:
40-69yaş aralığında; yakınması olmayan kadınlarda meme kanserinin erken tanısı içinyapılır. 2 yılda bir çekilir. tarama sırasında her iki meme için standartolarak birisi medyolateral oblik (mlo), diğeri kraniyokaudal (cc) olacak şekilde iki pozisyonda film çekilmesidir.
günümüzdekullanılan dijital mamografi cihazları ile kadınlarımıza daha konforlu hizmetsunulmaktadır.
tedavi
her hastanın tedavisi farklılıkgöstermekte olup; tedavi kararında hastalığın yeri, evresi, hastanın yaşı vediğer sağlık sorunlarının var olup olmaması gibi birden fazla faktör etkilidir.meme kanserinde cerrahi, ışın tedavisi (radyoterapi) ve ilaç tedavisi(kemoterapi) gibi farklı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır.
kanserdairesi başkanlığı web sitemizden meme kanseri ve diğer kanserler için dökümanlaraulaşabilir ve ‘’hangi tarama bana uygun’’ linkini kullanarak size yakın taramamerkezine yönlendirilebilirsiniz” ifadelerini kullandı.
habermerkezi