Çocuklar neden yalan söyler?

uzmanklinik psikolog müjde yahşi, yaşamın ilk 5 yılında çocukların gerçek ile gerçekdışını ayıramadığını ve hayali hikâyeler uydurduğunu belirterek, “Örneğin; hersabah çantasını takıp okula giden abisini gören 3 yaşındaki bir çocuk teyzesineben de okula gidiyorum diyebilir hatta bunu en ufak ayrıntılarıyla süsleyerekokulda öğretmeninin kendisine verdiği ödevlerden de bahsedebilir. bunlar 6 yaşöncesi görülen, hayali içeriği olan ve gerçek anlamda yalan özelliği taşımayansözde yalanlardır”

Çocuk, 6 yaşını doldurmasına rağmen hala yalan söylemeyedevam ediyorsa, bu durumda alışkanlıktan söz edilebileceğini anlatan psikologmüjde yahşi, “Örneğin; 8 yaşındaki bir çocuğun ödevi olduğu halde ödeviniyapmamak için ebeveynine sürekli ödevini yaptığını söylemesi, derslerden kaçmakiçin öğretmenine her defasında kitaplarını evde unuttuğunu söylemesi ya daarkadaşlarından kopya çekerek başarı elde etmeye çalışması, yalanın alışkanlıkhaline geldiğini bize gösterir” diye konuştu.

yalanı alışkanlık haline getirmiş çocukların 2 özelliğiolduğunu dile getiren psikolog müjde yahşi, “biri; kendilerini kontroledememeleri diğeri ise aşırı bencillikleridir. bu 2 kişilik özelliğine nedenolan şey ailenin ve çevrenin çocuk ile olan olumsuz ilişkileridir, yani aileçocuk ile yeteri kadar sağlıklı sosyal ilişkiler kuramamışsa ve çocuğunihtiyacı olan eğitimsel koşulları sağlamamışsa çocuk kendini kontrol edemez veaşırı bencil davranışlarda bulunarak yalan söylemeye devam eder.

yalan söylemeyi ortaya çıkaran 4 etken vardır bunlar;aşağılık duygusu, suçluluk duygusu, saldırganlık ve kıskançlıktır.

Örneğin ebeveynin; çocuğu sürekli başkaları ile mukayeseederek aşağılaması, onu yaptığı hatalardan dolayı sürekli suçlaması, çocuk birşeyleri merak edip kurcalamak isterken onu sürekli engelleyereksaldırganlaştırması ve doğuştan getirdiğimiz kıskançlık duygusunu yanlıştutumlar ile beslemesi, yalan söylemeyi ortaya çıkaran etkenlerdir” diyekonuştu.

ergenlik dönemine uzanan yalanların bu defa türü veiçeriğinin değiştiğini ifade eden psikolog müjde yahşi, açıklamasını şöylesürdürdü; “Örneğin; arkadaşının beğendiği fakat kendisinin beğenmediği bir filmiçin kendi fikrinin aksine nezaket adına iyi yorumlar yapması ya da kalbinikırdığı bir arkadaşının sırf gönlünü almak için ona beyaz yalanlar söylemesiergenin bilinçli bir davranışla yalana başvurması diyebiliriz. ergende görülenbu tür yalanlar sosyal yalanlardır.

Çocuklar 2 nedenden dolayı yalan söyler. birincisi; korkuve baskıdır. İkincisi de taklit ve model almadır.

Örneğin; anahtarını kaybeden anne, 5 yaşındaki kızınısuçlayarak “sen aldın biliyorum, itiraf edersen sana oyuncak alacağım”diyerekbaskı yapması ve bunun neticesinde çocuğun da anahtarı almadığı halde “evet benaldım ama sakladığım yeri bulamıyorum” demesi baskının neden olduğu yalandır.

ya da bir babanın 10 yaşındaki çocuğuna “söyle çabuk buvazoyu sen mi kırdın” şeklinde hiddetle sorduğu soru, çocuğun vazoyu kırmasınarağmen cezalandırılacağım korkusuyla “hayır ben kırmadım” dediği korkunun nedenolduğu yalandır.

anne 6 yaşındaki çocuğuyla alışverişe gittikleri haldealışverişe gitmedikleri konusunda çocuğunu sıkı sıkı tembihleyerek “alışverişyaptığımızı sakın babana söyleme” demesi çocuğun anneyi model almasına vebenzer şekilde yalan söylemesine neden olabilir.

ya da baba araç kullanırken telefondaki arkadaşına evdedinleniyorum biraz hastayım demesi 4 yaşındaki çocuğun babayı taklit etmesineve çocuğun benzer şekilde yalan söylemesine neden olabilir.

tüm bu örnekler duygusal ihtiyaçları ve eğitimselkoşulları yeteri kadar karşılanmış bir çocukta aslında pek rastlanmaz.

benlik algısı olumlu, değersizlik, yetersizlik vesuçluluk gibi olumsuz duygular barındırmayan, yeterince ilgi, sevgi, şefkatgösterilen, güven temelli bir ilişki kurulan, başkalarının haklarına değervererek yetiştirilen çocuk yalan söylemez. zira yalan söylemeyen çocuközgüvenlidir, çevresiyle uyum içindedir, milli, manevi ve ahlaki değerleriyaşamına geçirerek kişiliği ile bütünleştirmiştir.

ebeveynlere önerilerim; anne ya da baba olarak önceliklekendi davranış ve tutumlarını gözden geçirmeliler. doğru söylemenin yararlarınıçocuğun yaşına ve gelişime uygun yöntemle çocuğa aktarmalılar. gerçeğisöyletmek için ödül ya da ceza yöntemine asla başvurmamalılar. Çocuğunsosyalleşmesini sağlamalılar. arkadaşlık, grup, kurul ve kurum gibibağlılıkların önemini vurgulamalılar. vatan ve millet kavramlarınıözümsetmeliler. manevi ve ahlaki değerlerimizi yaşamalı ve yaşatmalılar.”

İha