Nöbetçi Eczaneler
milli mücadele döneminde asker eşiyle cepheden cepheyekoşan “kara fatma” lakaplı fatma seher’in cesareti ve fedakarlığı, türkkadınının kurtuluş mücadelesine verdiği katkıyı gözler önüne seriyor.
milli mücadele döneminde asker eşiyle cepheden cepheyekoşan, askerlere yemek pişiren ve gerektiğinde yaralarını saran “kara fatma”lakaplı fatma seher’in cesareti ve fedakarlığı, türk kadınının ulusal kurtuluşmücadelesine verdiği katkıyı gözler önüne seriyor.
sivas’taki atatürk kongre müzesi içerisinde millimücadele’de görev alan diğer kadın kahramanlarla fotoğraflarına yer verilenÜsteğmen fatma seher erden’in sivas kongresi sırasında mustafa kemal atatürkile yaşadığı diyalog, müzeyi ziyaret edenlerce ilgi görüyor.
İstanbul’dan vapurla samsun’a oradan da sivas’a yaylıarabayla gelen ve mustafa kemal atatürk ile görüşerek savaşa katılma arzusunudile getiren fatma seher erden, gazi’nin izniyle ulusal kurtuluş savaşında batıcephesi’nde mücadele vererek anadolu kadınının fedakarlığının, vatan sevgisininve cesaretinin timsallerinden oldu.
“kara” lakabını ve üsteğmen rütbesini mustafa kemal’denalan fatma seher, aşçılık, hasta bakıcılık, hemşirelik gibi pek çok görevinyanında İstiklal harbi’nde 300 kişilik birliği de komuta etti.
“milli mücadelede sivas 108 gün” kitabının yazarı vecumhuriyet Üniversitesi (cÜ) Öğretim görevlisi necip günaydın, aa muhabirineyaptığı açıklamada, sivas’ta atatürk ile görüşmesini bir yerden okuyunca millikütüphane’den “kara fatma”nın kendi hatıralarını temin ettiğini söyledi.
bu hatıralarda “kara fatma”nın, yaşadıklarını açıklığıylaanlattığını dile getiren günaydın, şunları kaydetti:
“bizi ilgilendiren kısım sivas’ta yaşadıkları. mustafakemal’in sivas’a geldiğini duyunca İstanbul’dan gülcemal vapuru ile samsun’a,oradan da yaylı arabayla sivas’a geldi. bugün bizim belediyenin olduğu bölgedemustafa kemal’i 3 gün bekliyor. bir yemeğe giderken önüne çıkıyor ve ‘paşamsizinle görüşmek istiyorum’ diyor. mustafa kemal, ‘sen kimsin kadın?’ diyor.suikast olabilir, her şey olabilir. o da ‘benim sizden tek isteğimbaşlattığınız istiklal savaşında fiilen görev almak. bir yetki belgesiistiyorum’ diyor. mustafa kemal, ‘bu erkek işi, toptan tüfekten korkmaz mısın?’diyor. o da ‘hayır paşam toptan da tüfekten de korkmam’ diye karşılık veriyor.”
günaydın, kara fatma’nın erzurum taraflarında ermenikatliamlarından sonra çete kurup onlara karşı savaşmış tecrübeli kadınlardanolduğunu belirterek, yaşanan diyaloğun atatürk’ün çok hoşuna gittiğini aktardı.
kara fatma’nın anılarında bu diyalogdan “İlk defa birisisırtıma elini vurdu ve dedi ki ‘kara fatma keşke bütün türk kadınları sizingibi olsa’ dedi.” şeklinde bahsettiğini aktaran günaydın, atatürk’ün verdiğiizinle savaşa katılan kara fatma’nın batı cephesi’nde ulusal kurtuluşmücadelesinde savaştığını ifade etti.
günaydın, milli mücadele kahramanlarından fatma sehererden’in cesareti ve gözü karalığı dolayısıyla “kara fatma” lakabını aldığınıbelirtti.
böylesine önemli ve öne çıkan bir kadın kahramanın kentegelişi, mustafa kemal atatürk ile diyalog kurması ve görüşmesinin, sivas’aanlam kattığına işaret eden günaydın, “kara fatma’nın sivas’taki bu rolünübiraz daha tanıtmamız lazım.” dedi.
milli mücadele’de “kadın” deyince sivas’ın öne çıkmasıgerektiğine vurgu yapan günaydın, “sivas’ta anadolu kadınları müdafaa-i vatancemiyeti kuruluyor. sivas valisi reşit paşa’nın hanımının başkanlığında 800sivaslı kadının üye olduğu bir dernekten bahsediyoruz. bu konuda bütün belge,doküman ve yazışmalar her şey elimizde. cumhurbaşkanlığı arşivinde bunlarmuhafaza edilmiş.” diye konuştu.
milli mücadele’nin kadın kahramanları
bu derneğin bütün işgal kuvvetleri komutanlarına,padişaha ve sadrazama telgraflar çekerek işgalleri kınadığını hatırlatangünaydın, şöyle devam etti:
“sürekli dikiş dikerek elde ettikleri gelirleri müdafaa-ihukuk cemiyeti’ne teslim eden, maraş’ın işgalinde burada toplantı yaparakyardım toplayan, sivas’a sığınmış olan trabzon ve erzurum’dan gelen muhacirlerebakan, onların istek ve ihtiyaçlarını karşılayanlar yine bu kadınlarımız.”
günaydın, anadolu kadınları müdafaa-i vatan cemiyetinin,birkaç yıldır okul kitaplarına girdiğine işaret ederek, “ondan dolayı çokmutluyum, yani şu an müfredatta ilk defa yer alıyor. koca 100 yıl boyunca insanlarismini duymamışlardı. Şu anda detaylı bir şekilde insanlar merak duyuyor,inceliyor. milli mücadele’nin başta halide edip adıvar olmak üzere pek çokkadın kahramanı var. bunlar bugün türk kadınına, kızlarımıza örnek teşkiledebilecek insanlar. bunların hayat hikayelerini tanıtmak, anlatmak, yeninesillere bir boyut kazandıracak. bu bakımdan kadınlarımız çok önemli.Özellikle isimsiz kahraman dediğimiz, mermi taşıyan kadınlarımız var.”değerlendirmesinde bulundu.
günaydın, milli mücadele döneminde “kara fatma”nın yanısıra binbaşı ayşe, tayyar rahmiye, kılavuz hatice ve asker saime başta olmaküzere birçok isimsiz kadın kahramanın bulunduğunu sözlerine ekledi.
fatma seher kimdir?
erzurum’da dünyaya gelen fatma seher, balkan harbiyıllarında asker olan eşiyle edirne’ye yerleşir. sarıkamış’a gönderilen eşiylebu defa doğu cephesi’nde çeşitli görevler üstlenir. eşinin şehit düşmesindensonra fatma seher’in savaş sahnesine çıktığı görülür. akrabalarından oluşan birmüfreze oluşturur.
fatma seher, sivas kongresi sırasında mustafa kemal paşaile görüşerek savaşa katılmak için izin ister. “kara” lakabını da ve üsteğmenrütbesini de mustafa kemal’den alan fatma seher, aşçılık, hasta bakıcılık,hemşirelik gibi pek çok görevin yanında İstiklal harbi’nde 300 kişilik birliğikomuta eder.
savaşın sona ermesinden sonra İstanbul’a yerleşen fatmaseher, devletin kendisine bağladığı maaşın tek bir kuruşuna bile dokunmadankızılay’a bağışlar. fatma seher, 2 temmuz 1955’te İstanbul darülaceze’dehayatını kaybetti.
aa