HASANDAĞI MERCEK ALTINDA

aksaray ve niğde sınırları içerisinde yer alan hasandağı orta ölçekli depremlerin kaynağımı, yoksa meydana gelen depremlere hasandağı’nın bir etkisi varmı? volkanik açıdan yâda tektonik açıdan hareketlilik olup olmadığı hasandağı volkanizmasının tektonik ve volkanik açıdan jeodezik ve fiziksel sensörler İle İzlenmeye başladı.

aksaray Üniversitesinin yürütücülüğünü üstlendiği ve paydaşları arasında niğde Ömer halisdemir Üniversitesi, mersin Üniversitesi, afyon kocatepe Üniversitesi, aksaray İl afet ve acil durum müdürlüğü, niğde İl afet ve acil durum müdürlüğü, mta genel müdürlüğü bulunan “hasan dağı volkanizmasının tektonik ve volkanik açıdan jeodezik ve fiziksel sensörler İle İzlenmesi projesi, türkiye bilimsel ve teknolojik araştırma kurumu (tÜbİtak) projesi kapsamına deprem araştırmaları çağrısı adı altında takibe alındı.

aksaray ve niğde illeri arasında bulunan ve dünya volkanoloji birliği’nin aktif volkanlar listesinde bulunan hasan dağı’na ait volkanik ve tektonik kökenli deformasyonların takip edileceği proje üç yıl sürecek. bu proje kapsamında, 20 eylül 2020 tarihinde niğde İli bor İlçesine bağlı obruk’ta meydana gelen 5,2 büyüklüğündeki depremle tekrar gündeme gelen depremlerin tektonik aktiviteden mi yoksa volkanik aktiviteden mi kaynaklandığı sorusu ve bu iki unsurun birbirini etkileyip etkilemediğinin anlaşılması açısından büyük önem taşıyor.bu kapsamda, hasan dağı üzerinde ve yakın çevresindeki yüzey deformasyonlarının belirlenmesi amacıyla bölgede kampanya tipi ve sürekli gözlem yapan küresel navigasyon uydu sistemleri (gnss) ölçmeleri, radar görüntülerinin kullanıldığı İnterferometrik yapay açıklıklı radar (insar) ölçmeleri, tiltmetre ölçmeleri, sıcaklık ölçmeleri, gaz ölçmeleri ve fay ve çatlaklara dönük yapısal ve kinematik ölçmeler yapılacak.

hasandağı’nın dünya volkanizeler birliğince aktif olduğunun doğrulandığını ve incelemelerin tektonik mi? volkanik mi? olduğu araştırılıyor.

aksaray sınırları içerinde yer alan 3268 metre yükseklikte olan hasandağı dünya volkanizeler birliğince aktif olduğu doğrulandı. hasandağı tektonik mi yoksa volkanik mi olduğu araştırılıyor.

konuyla ilgili açıklama yapan aksaray Üniversitesi harita mühendisliği bölüm başkanı hacı murat yılmaz; dünya volkanizeler birliği tarafından hasandağı’nın volkanik olduğu soncuna varıldı. Ülkemizde var ayriyeten erciyes’te var mesela, tendürektede var. diğer yerlerde bu tür yapılanmalar tektonik hareketlenmeler olup olmadığı noktasında araştırmalar yapılacak. biz tÜbİtak’la deprem öncesi bir proje kapsamında hasandağının merkez aldık. hasandağınınvolkanizmasının tektonik mi yoksa volkanikmi bu açıdan hem jeolojik olarak hem fiziksel sensörlerle araştırmak istiyoruz. sağ olsun tÜbİtak projemizi kabul etti bizim ikinci ayın 15’de de yürürlüğe girdi şuanda proje kapsamında yapmamamız gereken çalışmalar vardı. bunlardan birisi 3 tane sabit cipeyse istasyonu şuanda arkamda gördüğünüz istasyonun bir tanesi aksaray sınırları içerisinde hem hasandağının eteğinde yaklaşık 2000 kotunda bir tablamız var. görüyorsunuz kabinimiz var cipeysemiz var. tesisimiz var üzerinde cipeyse alıcımızı üzerine koyduk. tik metremiz var içerisinde aynı yapının bir örneği de  benzeri de dikmen köyü üzerinde hasandağı eteklerinde var. bir diğeri de keçikalesi niğde tarafında var. projemiz bu üç cipeyse noktasından sürekli anlık çevrim içi veri alacağız 24 saat internet aracı ile daha sonra bunları değerlendireceğiz. tesislerimizi yeni tamamladık aralık ayı başında 10 aralık itibariyle ölçü almaya başladık şuanda, bunun dışında ayriyeten hareketleri inceleme adına fay hattı üzerine tuz gölü fay hattı üzerine hasandağından geçen 14 tanede bizim kampanya noktalarımız var buna benzer orada 6 ayda bir ölçü alıyoruz. ama burada anlık her an ölçü alıyoruz 24 saat bu ölçümlerin en son değerlendirmesi sonucunda burada ne tür değişiklikler var bu anlamda, anlamlı bilgi çıkacak mı ona bakacağız. verileri yeni almaya başladık yalnız şu anada bu projenin gerçekleştirilmesinde başta tÜbİtak’a teşekkür ediyoruz.

bu projeler ne kadar süre sürecek ve ne zaman tam netliğe kavuşur? sorusuna cevap veren   aksaray Üniversitesi harita mühendisliği bölüm başkanı hacı murat yılmaz; bu proje 36 aylık bir proje ama tÜbİtak’ın verdiği süre 3 yıl 36 ay ama biz projeyi afad işbirliği ile sürekli devam ettirmeyi düşünüyoruz. yani proje bittikten sonrada verileri alıp değerlendirmeyi düşünüyoruz. dolayısıyla 36 aylık bir proje veri almamız lazım 36aylık, neler alacağız cipeysle dediğim gibi 3 sabit noktadan sürekli veri alacağız herhangi bir koordinatlarda oynama varmı? tif metre dediğimiz bir aletimiz var yine burada kurulu zemindeki o mağma tabakasında şişme büzülme olduğunda eğimde bir değişiklik var mı ona bakacağız. gaz çıkışlarını ölçeceğiz termo kapılarla sıcaklıkları ölçeceğiz burada bütün bu verileri harmanlayıp bir analiz ederek zaman seviyelerine bağlı olarak işte o çıkan sonuçlara göre bir yorum yapacağız artık diye konuştu.

bu Ölçümlere neden gereksinim duyuldu? 

aksaray Üniversitesi harita mühendisliği bölüm başkanı hacı murat yılmaz; bu ölçüme neden gereksinim duyuldu işte zaman zaman biliyorsunuz orta ölçekli depremler meydana geliyor. en son 2020’de niğde obruk civarında bir deprem meydana gelmişti. acaba bu depremlere bu hasandağı’nın bir etkisi varmı? volkanik açıdan yada tektonik açıdan  bu soruyu gündeme getirdi. bizde bunu araştırmayı istedik onun için böyle bir proje teklif ettik. tÜbİtak’ın desteği ile bu açıdan araştırıyoruz. depremlerle ilgili bir ilişkisi varmı acaba, bağlantı varmı bunu bulmaya çalışacağız.

hasandağı’nda yanardağı olarak aktif olma bir durum varmı? sorusuna yanıtlayan aksaray Üniversitesi harita mühendisliği bölüm başkanı hacı murat yılmaz; yok öyle bir şey çok önce m.Ö.6000’li yıllarda bir aktif olmuş onun dışında şuan böyle bir hareket gözükmüyor. dünyanın çeşitli yerlerinde var yakın zamanlarda basından da görmüşsünüzdür. havai de oldu mesela, endonezya da oldu patlamalar oluyor ama bizim hasandağı’nda böyle söyleyecek bir durumumuz yok. endişeye de gerek yok şuanda diye konuştu. 

haber: yaşar karatay