Nöbetçi Eczaneler
Türkiye genelinde etkili olan sıcak hava dalgasının kaynağı, Afrika’dan yükselen kavurucu hava kütlesi. Günlerdir 40 dereceyi aşan sıcaklıklar, kamuoyunda “Afrika sıcakları” ya da “çöl sıcağı” olarak adlandırılıyor. Meteoroloji yetkilileri, bu hava dalgasının özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde etkisini artırarak sürdüreceğini belirtiyor.
Dünyanın en sıcak yerinden Türkiye’ye
Afrika kıtası, dünya genelinde en yüksek sıcaklıkların görüldüğü bölgeler arasında yer alıyor. Etiyopya, Eritre ve Cibuti sınırında yer alan Danakil Çöküntüsü, yıllık ortalama 35 dereceyi bulan sıcaklığıyla, “yaşanabilir en sıcak yer” olarak kabul ediliyor. Bölgede bazı günlerde sıcaklık 50 dereceye kadar çıkabiliyor.
1931’de Tunus’un Kebili kentinde ölçülen 55 derece, bugüne dek kayda geçen en yüksek sıcaklıklardan biri olarak kayıtlara geçti. Etiyopya’daki Danakil Vadisi ile Sudan’ın Vadi Halfa kenti de benzer ekstrem sıcaklıkları yaşayan yerler arasında.
Afrika iklimi aşırı uçlarda
Afrika’nın kuzeyinde yer alan çöl bölgelerinde gündüz 45-50 dereceyi bulan sıcaklıklar, gece ciddi şekilde düşüyor. Bu sert termal dalgalanmalar, bölgedeki yaşam koşullarını daha da zorlaştırıyor. Ekvatoral bölgelerde ise sıcaklıklar görece daha düşük seyretse de yüksek nem nedeniyle bunaltıcı hava hüküm sürüyor.
2024-2025 döneminde Burundi, Gabon, Liberya gibi ülkelerde 90 günün üzerinde aşırı sıcak gün yaşandı. Bu, geçmiş yıllara kıyasla ciddi bir artışı temsil ediyor.
Afrika’da 2024 yılı sıcaklık rekorlarıyla geçti
2024 yılı boyunca Afrika kıtası, dünya genelindeki 67 aşırı sıcaklık olayının 14’ünü yaşadı. Bu durum yalnızca insan sağlığını değil, tarımı, eğitimi ve altyapıyı da derinden etkiledi. Özellikle Batı Afrika’daki sıcak hava dalgalarının, iklim değişikliği nedeniyle 15 kat daha olası hale geldiği ifade ediliyor.
Güney Sudan’da şubat ayında yaşanan sıcaklıklar nedeniyle okullar iki hafta süreyle kapatıldı. Bazı çocuklar sıcak çarpması nedeniyle baygınlık geçirdi. Altyapı yetersizliği, klima ya da temiz içme suyuna erişim sıkıntısı, Afrika halkını bu krizle baş başa bırakıyor.
Türkiye’ye uzanan sıcaklık dalgası
Afrika’dan gelen sıcak hava dalgaları, Türkiye’ye ulaştığında özellikle İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’yu etkiliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bazı illerde sıcaklıkların 45 dereceyi aştığını bildirirken, uzmanlar bu tip ekstrem hava olaylarının önümüzdeki yıllarda daha sık görüleceği uyarısında bulunuyor.
Denizler de rekor kırıyor
2024 yılında Atlantik Okyanusu ve Akdeniz’deki deniz yüzeyi sıcaklıkları rekor seviyelere ulaştı. Ocak ve nisan ayları arasında yaklaşık 30 milyon kilometrekarelik alan, “denizel sıcak hava dalgaları”ndan etkilendi. Bu durum, deniz yaşamını tehdit ederken, tropik fırtınaların şiddetlenmesine ve kıyı bölgelerinde taşkın riskinin artmasına neden oluyor.
İklim değişikliğiyle bağlantı güçleniyor
Uzmanlara göre bu denli yoğun ve yaygın sıcaklık dalgalarının arkasında küresel iklim değişikliği yatıyor. Sahel kuşağında hızla yayılan çölleşme, sadece Afrika’yı değil, sıcak hava akımlarının ulaştığı Türkiye gibi ülkeleri de doğrudan etkiliyor. Artan sıcaklıklar, tarımsal üretimi ve su kaynaklarını tehdit ederken, insan sağlığını da ciddi biçimde riske atıyor.
Uzmanlar, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı bulunanların mecbur kalmadıkça dışarı çıkmaması, bol sıvı tüketmesi ve serin ortamlarda kalmaya özen göstermesi gerektiğini hatırlatıyor.
A.A.