Özel İnova Hastanesi’nden randevu öncesi hayati rehber!

İNOVA HASTANESİ BİYOKİMYA UZMANI PROF. DR. CUMHUR KILINÇ’TAN DOKTOR VE LABORATUVAR RANDEVUSU ÖNCESİ DETAYLI HAZIRLIK REHBERİ

Sağlık sorunlarımız, bazen doktor muayenesine gitmeyi ve laboratuvar testleri yaptırmayı gerektirir. Hastane randevuları ve testler için laboratuvara gitmek çoğu zaman stresli bir süreçtir. Doğru tanı konulması ve etkili bir tedavi yapılmasına yardımcı olmak ve hem paradan hem zamandan tasarruf edebilmek için bu ziyaretlere uygun bir hazırlıkla gitmelisiniz. Hazırlıksız gitmek veya yanlış hazırlık, test sonuçlarını etkiler, tanıyı zorlaştırır veya geciktirir veya gereksiz testlere ya da test tekrarlarına sebep olur. Bu nedenle sizlere faydalı olacağını umduğumuz bir “Doktor Ziyaretine ve Laboratuvar Testlerine Hazırlık Rehberi” hazırlandı.

DOKTOR MUAYENESİNDEN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER:
1. Şikâyetleri Hazırlamak
• Son günlerde yaşanan belirtiler adım adım not edilmelidir.
• Şikâyetin ne zaman başladığı, neyle arttığı veya azaldığı belirlenmelidir.
• Önceden geçirilen hastalıklar, ameliyatlar ve önemli tıbbi olaylar hatırlanmalıdır.
• Ailede sık görülen hastalıklar (diyabet, hipertansiyon, kanser vb.) düşünülmelidir.
2. Kullanılan İlaçların Liste Haline Getirilmesi
• Düzenli kullanılan ilaçlar, vitaminler, bitkisel destekler dâhil eksiksiz yazılmalıdır.
• İlaç isimleri, dozları ve kullanım sıklığı belirtilmelidir.
• Gerekiyorsa ilaç kutuları muayeneye getirilebilir.
3. Tıbbi Belgelerin Hazırlanması
Varsa önceki:
• Kan ve idrar tahlilleri,
• Görüntüleme sonuçları,
• Epikriz veya operasyon raporları vs. belgelerinizi yanınıza alın. Bu belgeler, doktorun gereksiz tetkik istemesini de engelleyecektir.
4. Sormak İstediklerinizi Önceden Belirlemek
Hastalar çoğu zaman muayeneden çıktıktan sonra “şunu da soracaktım” der. Bu nedenle; hastalığın seyri, tedavi seçenekleri, ilaçların yan etkileri gibi soruları not almak çok faydalıdır.
5. Kıyafet ve Hijyen
• Genel beden ve ağız temizliğine dikkat edilmelidir.
• Kolay muayene edilebilmesi ve kan verilebilmesi için rahat kıyafet tercih edilmelidir.
• Ayak muayenesi gibi durumlar için çorap temizliği önemlidir.
• Güçlü parfüm kullanımından kaçınılmalıdır; bazı testleri etkileyebilir.
6. Kimliğinizi Unutmayın
LABORATUVAR TESTİNDEN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER:
Laboratuvar testlerinin doğruluğu büyük ölçüde test öncesi hazırlığa bağlıdır. Analiz öncesi uygunsuzluklar, laboratuvar testleri ile ilgili hataların 2/3’ünü oluşturmaktadır. Aşağıda en sık istenen test grupları için yapılması gerekenler özetlenmiştir.
1. Açlık Gerektiren Laboratuvar Testleri
Birçok biyokimya testi için 8–12 saatlik açlık zorunludur. Açlık gerektiren testlere örnek olarak, kan şekeri, lipit profili (kolesterol, LDL, HDL, trigliserit), demir, ferritin, karaciğer fonksiyon testleri ile bazı hormon testleri (insülin, C-peptid) verilebilir. Ancak doktorunuzun hangi testleri isteyeceğini önceden bilemeyeceğiniz için, aksi belirtilmedikçe laboratuvara aç ve sabah saatlerinde gitmek en doğru yoldur. Testlerin öncesi ve sonrası karşılaştırılabilmesi için ayrıca dikkat edilmesi gerekenler:
• Açlık süresince normal miktarda su içilebilir.
• Şekerli içecekler, çay-kahve, sigara yasaktır.
• Sakız çiğnemek bile insülini uyarabileceği için önerilmez.
2. İDRAR TESTİNDEN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER
Temiz Orta Akım Örneği Hazırlığı:
• Sabah ilk idrar idealdir.
• Testten önce genital bölge temizlenmelidir.
• İlk kısmı klozete, orta kısmı numune kabına yapılmalıdır.
Adet Dönemi:
Kadınlar mümkünse adet döneminde idrar testi vermemelidir. Verilmesi gerekiyorsa laboratuvara bilgi verilmelidir.
24 Saatlik İdrar Toplama:
İlk idrar klozete yapılır, daha sonra 24 saat boyunca yapılan tüm idrar büyük kapta biriktirilir. Atlanan tek bir idrar bile testi geçersiz kılabilir.
3. HORMON TESTLERİ İÇİN HAZIRLIK:
Bazı hormonlar gün içinde değişkenlik gösterir. Örneğin:
• Kortizol, sabah 08.00 civarında bakılmalıdır.
• Prolaktin: Stres, uykusuzluk, göğüs uyarımı ve cinsel ilişki sonucu yükselebilir. Testten önce 30 dakika dinlenmek idealdir.
4. KAN ALMA ÖNCESİ UYULMASI GEREKEN GENEL KURALLAR:
• Egzersiz: Testten 24 saat önce yoğun spor yapılmamalıdır. Egzersiz CK, AST, LDH, glikoz gibi birçok parametreyi etkiler.
• Alkol: Özellikle karaciğer testleri ve trigliserit için 24–48 saat alkol alınmamalıdır.
• Sigara: Kan almadan 2–3 saat önce sigara içilmemelidir; glikoz ve bazı hormonları etkileyebilir.
• İlaçlar: Doktor söylemedikçe ilaçlar kesilmemelidir. Ancak bazı ilaçlar test değerlerini etkilediği için doktorun bilgisi çok önemlidir.
• Sıvı Tüketimi: Açlık olsa bile su içilebilir ve hatta önerilir. Susuzluk kanın yoğunluğunu artırabilir.
• Stres ve uykusuzluk: Test sonuçlarını etkileyebileceği için test günü dikkat edilmelidir. Rahat bir zihinle randevunuza gidin.
• Hamileler: Röntgen gibi radyasyon içeren işlemlerde mutlaka doktor bilgilendirilmelidir. Açlık gerekliyse uzun süre aç kalmak baş dönmesi yapabilir; polikliniğe giderken yanlarında küçük atıştırmalık bulundurabilirler.
• Diyabet Hastaları: Uzun açlık hipoglisemiye yol açabilir. Açlık gerektiren testler için planlama mutlaka doktorla yapılmalıdır.
• Çocuklar: Açlık testi vermesi zor olabilir. Ebeveynler testin nasıl yapılacağını önceden anlatmalı ve rahatlatmalıdır.
• İğneden Korkanlar İçin Tüyo: Gözünüzü başka yöne çevirin, hatta tavandaki floresan lambaları ya da tavan panellerini sayın.
Son olarak, randevu saatinden önce gidin ve kayıt işlemleri için zaman kazanın. Laboratuvarlar sabah erken saatleri sever. Çünkü gün ilerledikçe kan değerleri de değişir. Ayrıca mümkünse yanınıza bir refakatçi alın; özellikle karmaşık teşhis veya tedavi konuşulacaksa, not alması ve konuşulanları hatırlatması için bir yakınınızın yanınızda olması faydalı olacaktır.

Ağustos GERÇE