Eski Bakan Alaboyun’dan kritik deprem uyarısı

Ali Rıza Alaboyun, Türkiye beş levha üzerinde tek ülke, depremle yaşamak mekanizmayı bilmekle başlar diyerek dikkat çekti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Eski Bakanı Ali Rıza Alaboyun, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli art arda gelen depremlerin ardından dikkat çeken bir değerlendirme yaptı. Alaboyun, Depremle yaşamak depremin mekanizmasını bilmekle başlar diyerek, toplumsal bilincin önemine vurgu yaptı.

Alaboyun, deprem mekanizmasının anlaşılır bir şekilde halka anlatılması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli art arda gelen depremler serisi ülkemiz tarihindeki en büyük doğal felaket ile yüzleşmemize neden oldu. Fay çalışmalarının detaylarını bilim adamlarına bırakarak deprem mekanizmasını halkın, siyasetçinin ve bürokratın anlayacağı basitleştirilmiş bir dile indirgemekte fayda vardır. Bu mekanizmanın özümsenmesi ile ancak toplumsal bilinç oluşturulabilir ve inşaat sektörü dâhil birçok alanda çözüm odaklı politikalar geliştirilebilir.

Deprem Mekanizmasının Safhaları

Alaboyun, deprem oluşum sürecini altı başlıkta özetledi:
1. Yer kabuğu 70–100 km kalınlığında, 14 farklı parçadan oluşur.
2. Bu levhaların altında 2000 derece sıcaklığa ulaşan manto bulunur.
3. Levhalar arasındaki sınırlar en zayıf bölgeleri oluşturur.
4. Magma hareketleri levhaları birbirine iter.
5. Baskılar sonucu fay hatları kırılır, büyük depremler meydana gelir.
6. Bu süreç milyonlarca yıldır devam etmektedir.

Türkiye’nin Eşsiz Deprem Riski

Alaboyun, Türkiye’nin tektonik yapısına dikkat çekerek, şu bilgileri paylaştı:

Türkiye dünyada beş farklı tektonik levha üzerine oturmuş tek kara parçasıdır. Anadolu, Avrasya, Arabistan, Ege ve Afrika levhaları üzerinde bulunuyoruz. Bu eşsiz durum, ülkemizi her an depreme açık hale getiriyor.

Arabistan levhasının kuzeye doğru baskısının Doğu Anadolu Fay hattı boyunca kırılmalara neden olduğunu belirten Alaboyun, 6 Şubat depremleriyle birlikte Samandağ–Elâzığ arasındaki 450 km’lik kısmın kırıldığını söyledi. Ancak Karlıova bölgesinde ciddi baskının devam ettiğini ve yeni depremler için risk taşıdığını vurguladı.

Büyük Tehlike: Karlıova ve İstanbul

Alaboyun, olası büyük depremlere karşı hazırlık yapılması gerektiğini belirterek, şu uyarıyı yaptı:

Muhtemel bir Karlıova ve İstanbul depremine yönelik binalarda güçlendirme tedbirleri ve kentsel dönüşüm projeleri için hızlı hareket edilmeli ve bu projeler vakit kaybetmeden hayata geçirilmelidir. Siyaset kurumu bu felaketten sonra deprem odaklı ekonomik ve sosyal politikalar geliştirmelidir.

Çözüm Önerileri

Alaboyun, depremin korkulacak bir doğa olayı değil, hayatın gerçeği olduğuna dikkat çekerek şu önerileri sıraladı:
• Okullarda deprem ile ilgili dersler konulmalı.
• Sorunun depreme dayanıksız yapılar olduğu bilinci yerleştirilmeli.
• İmar ve inşaatta köklü zihniyet dönüşümü gerçekleşmeli.
• Betonarme yapılardan, depremde çökmeyen çelik yapılara geçiş sağlanmalı.

Alaboyun, deprem gerçeğinin altını çizerek, Deprem öldürmez, plansız ve çürük yapılan öldürür dedi ve hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet diledi.

Celil Acar